Op zaterdag 3 oktober jl. organiseerde Bond Heemschut, afdeling Drenthe, een excursie naar het Reestdal. Het Reestdal, op de grens van Drenthe en Overijssel, is een bijzonder cultuurlandschap waarin natuur, landbouw, landgoederen en historische boerderijen al eeuwenlang met elkaar verbonden zijn.
Vanaf station Meppel trok een groep van veertig deelnemers het Reestdal in. Op het programma stonden onder meer een bezoek aan de beeldentuin van landgoed De Havixhorst, een lunch in Oud-Avereest, een rit door Balkbrug langs de voormalige dienstwoningen van de strafkolonie Ommerschans, een bezoek aan potstalboerderij De Pieperij van Het Drentse Landschap, en bracht de groep een bezoek aan De Reesthorst in De Schiphorst, .
Ontvangst op De Reesthorst
Als een van de onderdelen van de excursie bracht de groep een bezoek aan de rijksmonumentale boerderij De Reesthorst aan de Schiphorsterweg 5 7 in De Schiphorst. De boerderij werd in 2023 door Pieter Battjes overgedragen aan Stichting Bosch en Vaart. De deelnemers werden ontvangen door Kees Andriesse van Stichting Bosch en Vaart, die de geschiedenis van de boerderij en haar bewoners kort toelichtte. Daarna werd de groep in tweeën gesplitst. De ene groep kreeg onder leiding van Kees een rondleiding door de boerderij. De andere groep werd door medebestuurslid Melle Buruma meegenomen in het verhaal van het Reestdal, waarbij vooral aandacht was voor de ontwikkeling van de landbouw en de welstand van de boeren in de omgeving van Meppel.
Een boerderij op een horst
De ligging van De Reesthorst is kenmerkend voor het landschap. De boerderij ligt op een zogenaamde horst, een hoger gelegen zandkop in het beekdallandschap. De ligging verklaart mede de naam De Reesthorst. De oude beuk bij de boerderij, die naar schatting rond 1870 is geplant, vormt een herkenbaar onderdeel van het erf. De geschiedenis van de boerderij is nauw verbonden met de families Schiphorst en Van de Wetering. In 1803 liet Jan Jacobs Schiphorst (1736-1804) deze boerderij bouwen voor zijn zoon Klaas Jan Schiphorst (1778-1857) gehuwd met Fijgjen Telen Hoek (1776-1843). De boerderij blijft in handen van dezelfde familie. In 1854 wordt Roelof van de Wetering (1821-1891) gehuwd met Fijgje Schiphorst (1832-1903) gebruiker van deze boerderij en later eigenaar. De laatste boer op deze boerderij wordt in 1992 Roel van de Wetering en zijn vrouw Tijsje Dekker. Zij beëindigen het bedrijf in 2020 en verkopen de boerderij.
De familie Van Wetering bezat meerdere boerderijen en veel grond. De welvaart in de omgeving van Meppel hing onder meer samen met de specialisatie in de veeteelt. Rundvee en varkens waren belangrijke onderdelen van de bedrijfsvoering. Deze ontwikkeling heeft in belangrijke mate bijgedragen aan het karakter van het landschap rond Meppel en het Reestdal.
Tijdens de rondleiding werd duidelijk hoe de geschiedenis van De Reesthorst niet los kan worden gezien van deze sociaaleconomische ontwikkeling. De boerderij is niet alleen een historisch gebouw, maar ook een tastbare herinnering aan een periode waarin een aantal boerenbedrijven in deze streek een aanzienlijke economische positie innam.
Van boerenbedrijf naar landgoed
In 2019 werd De Reesthorst aangekocht met het oog op behoud en herstel van het historische complex. In 2023 werd het geheel overgedragen aan Stichting Bosch en Vaart. In datzelfde jaar werd het landgoed aangewezen als NSW-landgoed.
De historische waarde van De Reesthorst brengt ook een grote opgave met zich mee. Voor de restauratie en het wegwerken van achterstallig onderhoud wordt rekening gehouden met kosten van circa twee miljoen euro. In 2024 werd een restauratie en omgevingsvergunning verleend.
De opgave is daarmee niet alleen gericht op het behoud van een monumentale boerderij, maar op het bewaren van een samenhangend ensemble waarin gebouw, erf, tuin en landschap met elkaar verbonden zijn.
Van grote waarde voor het Reestdal
De Reesthorst heeft een bijzondere betekenis binnen het Reestdal. De boerderij is van cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang. Die waardering hangt samen met de sociaaleconomische geschiedenis van de streek, de architectuur en het materiaalgebruik van het woonhuis en de beeldbepalende ligging in het landschap.
Juist die combinatie maakte het bezoek van Heemschut waardevol. De deelnemers konden niet alleen een monumentaal gebouw bekijken, maar ook zien hoe de geschiedenis van de landbouw, de ontwikkeling van de regionale welstand en de inrichting van het landschap in De Reesthorst samenkomen.
Het bezoek vormde daarmee een passend onderdeel van een excursie die de deelnemers gedurende de dag verder door het Reestdal voerde. Van landgoederen en historische boerderijen tot de sporen van de voormalige Ommerschans en de traditionele potstalboerderij De Pieperij: steeds stond de wisselwerking tussen landschap, landbouw en cultuurhistorie centraal.
Voor Stichting Bosch en Vaart was het bezoek bovendien een gelegenheid om de bijzondere waarden van De Reesthorst onder de aandacht te brengen en het verhaal van het landgoed te delen met een groep die zich vanuit Heemschut actief bezighoudt met het behoud van cultureel erfgoed.